Schrijftips

Bergbeklimmen (aka boeken schrijven) voor dummies: Welke klimroute neem je? Hint: kies niet voor de gemakkelijkste weg: plot en conflict

Een paar dagen geleden (of langer, dat maakt niet uit 🙂 ) heb je in korte lijnen een idee voor een verhaal opgeschreven. Veel mensen maken nu de grote fout om meteen in het eerste hoofdstuk te duiken. Dat gaat wellicht goed voor één, twee, misschien zelfs tot vijf hoofdstukken. Maar vroeg of laat kom je het tegen: het grote onoverbrugbare ravijn. Je bent helemaal afgedwaald van je oorspronkelijke idee. Tot overmaat van ramp is het beginnen sneeuwen dus je hebt geen idee hoe je terug naar start moet. Een mistbank komt opzetten en brengt je oriëntatie helemaal in de war. Met andere woorden: je bent hopeloos verdwaald. Writer’s block loert om de hoek.

Trap niet in deze val en hou nog even pas op de plaats.

Want je weet nu wel waarover je wilt schrijven, maar er zijn honderden, misschien wel duizenden routes om je eindbestemming , jouw “happily ever after” (of net niet, het hangt er al vanaf wat je wilt schrijven 😉 ) te bereiken.

Neem dus de tijd om je route uit te stippelen. Bepaal welke kammen je over moet en welke niet. Met andere woorden:

Bepaal je verhaallijn vóór je ook maar één letter op papier zet.

En voor een goede verhaallijn (oftewel plot) heb je conflicten nodig. Een verhaal waarin alles goed gaat, is saai. Niemand wil lezen hoe goed het met iemand gaat en hoe gelukkig ze zijn. Er is een reden dat sprookjes eindigen bij “En ze leefden nog lang en gelukkig”. Wat daarna komt, is gewoon niet meer interessant.

Ik hoef niet te weten hoe Assepoester elke dag ontwaakt in haar paleis, met perfect haar en perfecte make-up (hoewel, ze is waarschijnlijk zo perfect dat ze niet eens make-up nodig heeft), naast haar perfecte prins die elke dag ontbijt op bed brengt, waarna ze de hele dag in een gelukzalig verliefde roes ronddartelt tussen paleismedewerkers die haar dat allemaal gunnen en to-taal niet jaloers zijn.

Saaaaaaaiiii!!!!

Wat is wel interessant? Als de boze stiefmoeder met een nieuw plannetje op de proppen komt om een van haar eigen dochters alsnog aan de prins te koppelen. Of als er een nieuwe slechterik opdaagt die hen het leven zuur probeert te maken. Of wanneer de wittebroodsweken voorbij zijn en het huwelijksleven eerder even slap en leeg als een uitgeperste sinaasappel begint aan te voelen. Dàt willen we lezen.

Dus wat doen we? We gaan niet voor de eenvoudigste route. We hebben problemen onderweg nodig. We hebben conflict nodig.

Wat is conflict?

Wikipedia omschrijft conflict als: een strijd tussen twee of meer drijfveren tussen personages of in één personage.

Dat kan heel simpel zijn: Jefke wil een thriller zien, maar zijn vrouw Rosita prefereert een romantische komedie.

Natuurlijk kun je ook veel ingewikkeldere conflicten op poten zetten. Schrijf je bijvoorbeeld een high fantasyroman met verschillende volkeren die op de rand van oorlog leven? Dan kan je conflict al een stuk erger worden. Mét ergere gevolgen.

Dus maak het je personages moeilijk. En zoek daarna originele oplossingen uit die conflicten. Dingen die mensen niet verwachten.

Het voorbeeld van ons filmkijkend koppel: we kunnen een van de twee partijen laten winnen en dus ofwel de thriller ofwel de romatnische komedie kijken, maar is dat origineel? Ze kunnen tot een compromis komen: vandaag deze film, morgen de andere. (niet veel beter)

Of ze kunnen zeggen: als we nu die films eens vergeten en iets helemaal anders doen?

Of ze organiseren een soort verkiezing waarbij elke persoon vijf minuten de tijd krijgt om de ander te overtuigen voor hun film te kiezen. (als zowel Jef als Rosita als marketing manager werken is dat niet eens zo’n gek idee 🙂 ).

Of – als je in het fantastische genre zit – misschien valt er wel een tovenaar binnen terwijl ze discussiëren over de filmkeuze en hoeven ze voorlopig nog niet te kiezen; Pas op het eind, als alles opgelost is, herinneren de personages zich dat ze nog een film te kiezen hadden.

Zie je wat er hier gebeurt? De oplossing van het conflict wordt uitgesteld. Zo creëer je spanning. En ook dàt heb je nodig.

Structuur van een roman

Maar hoe doe je dat nu in de praktijk? Waar moet er conflict plaatsvinden? Wanneer?

Daarvoor moeten we eerst naar de basisstructuur van een roman:

  • Begin
  • Midden
  • Eind

Elk boek bestaat uit een begin, een midden en een einde. Dit lijkt een open deur, maar volg nog even.

Het begin dient voornamelijk om je (hoofd)personages te introduceren, hun omgeving, hun onderlinge relaties. Aan het einde van het begin (haha) komt je eerste conflict: dat ding dat ervoor zorgt dat het verhaal start, dat de “status quo” van je personages wordt weggehaald. Dit zal meestal een externe oorzaak zijn trouwens.

  • In Harry Potter, bijvoorbeeld, is dat de uitnodiging voor Zweinstein.
  • In De Reiziger van Diana Gabaldon, het moment waarop Claire naar het verleden wordt gestuurd.
  • In mijn eigen boek: het verbod om demonen op te roepen dat het Tribunaal Cassandra wil opleggen.

Dan komt het midden: er volgt een reactie op deze externe oorzaak, die op zijn beurt een nieuwe reactie triggert, en nog één, en nog één, en je bent vertrokken. Het hele midden bestaat eigenlijk uit een resem acties en tegenreacties waarbij de hoofdpersoon zichzelf steeds dieper in nesten werkt. Hier komen trouwens ook interne conflicten aan bod. Het karakter van het personage zorgt voor extra problemen.

Op het einde van het midden zit je personage in het diepste dal, en is je grootste conflict er. Denk eraan: nog niet alle conflicten hoeven meteen opgelost te worden. Hou die spanning erin.

En op het einde? Op het einde wordt alles opgelost. Je hoofdpersonage kruipt uit haar (of zijn) dal. Het evenwicht herstelt zich, hoewel meestal in een andere vorm dan aan het begin van het verhaal.

Eigenlijk volgt je verhaal het pad van een rollercoaster, maar dan omgekeerd. Je start met de zachte glooiingen en hoe verder in het verhaal hoe dieper je treintje duikt en hoe steiler de hellingen. Op het eind komt hij weer aan in het station (dat niet noodzakelijk het begin station hoeft te zijn. Liever niet zelfs, want je personage is wel degelijk gegroeid doorheen het verhaal).

Praktisch

Pfew, dat was veel informatie! Maar een goed begin is het halve werk. Tijd om dit allemaal in de praktijk te brengen.

Ga terug naar je document en schrijf de titels:

  • Begin
  • Midden
  • Einde

Omschrijf – telkens kort – wat er in elk deel gebeurt. Zorg ervoor dat je je begin eindigt met een conflict dat het verhaal op gang brengt. In het midden gebeurt er al heel wat meer. Focus hier op vooral op de eerste reactie van je personage op het eerste conflict, en geef in grote lijnen (laat die details maar voor later) weer wat je allemaal wil laten gebeuren. En vergeet het eindconflict niet: datgene wat je personage in de dieperik gaat storten.

Daarna vul je het einde aan. Dat is gemakkelijk(er gezegd dan gedaan): hier komt de oplossing van alle nog lopende conflicten. Je personage komt er weer bovenop. (Hoewel: als je niet zo’n fan bent van “eind goed al goed”: een oplossing hoeft niet per definitie iets positiefs te zijn.)

Hou ook hier in het achterhoofd: het moet nog niet perfect zijn. Wijzigingen zijn nog altijd mogelijk. Verlies je (nog) niet in de details. Die komen echt wel.

Hierna komt de volgende stap en stel je je team van klimmaatjes samen: de personages.


Verwerken…
Succes! Je bent nu een amigo!